خسرو شکیبایی

خسرو شکیبایی

خسرو شکیبایی از جمله هنرمندان بزرگ ایرانی است که به جهت صدای منحصر به فرد و استعدد چشمگیر در زمینه بازیگری 

از جمله تکرار نشدنی و به یاد ماندنی ترین افراد در حوضه فعالیت خود محسوب می شود.

در ادامه به بررسی گوشه هایی از زندگی و آثار و فعالیت های این هنرمند فقید خواهیم پرداخت . 

تولد و درگذشت خسرو شکیبایی

خسرو شکیبای در ۷ فروردین ۱۳۲۳ در تهران به دنیا آمد و در تاریخ ۲۸ تیر ماه ۱۳۸۷ دیده از جهان فروبست. 

او در ساعت ۴ صبح جمعه ۲۸ تیرماه ۱۳۸۷ در سن ۶۴ سالگی در اثر بیماری سرطان کبد در بیمارستان پارسیان تهران درگذشت و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا دفن شد.

در پی این رویداد، محمد خاتمی رئیس‌جمهور سابق ایران غلامعلی حداد عادل رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس و عزت‌الله ضرغامی رئیس سازمان صدا و سیما پیام تسلیت صادر کردند،

همچنین وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، پیام تسلیت محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور وقت ایران را در مراسم تشییع پیکر «خسرو شکیبایی» اعلام داشت.

تحصیلات 

تحصیلاتش را در رشتهٔ بازیگری در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران به پایان برد.

فعالیتها هنری و سینمایی 

خسرو شکیبایی یکی از مشهور ترین و بزرگ ترین هنرپیشه سینمای ایران بود.

او  تا پیش از انقلاب فقط در عرصه تئاتر و دوبله فعالیت داشت

و فعالیت حرفه‌ای در سینما را با بازی در فیلم خط قرمز (مسعود کیمیایی، ۱۳۶۱) آغاز کرد.

شکیبایی در نزدیک به ۴۰ فیلم سینمایی بازی کرد.

بازی در نقش حمید هامون در فیلم هامون ساختهٔ داریوش مهرجویی یکی از ماندگارترین نقش‌هایی است که ایفا کرده‌است.

دوران کودکی و نوجوانی خسرو شکیبایی 

خسرو شکیبایی در خیابان مولوی تهران به دنیا آمد.

در شناسنامه نامش «خسرو» است ولی خانواده و نزدیکان او را «محمود» صدا می‌کردند.

پدر خسرو سرگرد ارتش بود و وقتی او ۱۴ ساله بود بر اثر سرطان از دنیا رفت.

او پیش از اینکه وارد عرصه تئاتر شود، در حرفه‌هایی چون خیاطی و کانال‌سازی و آسانسورسازی کار می‌کرد.

در ۱۹ سالگی برای اولین بار روی صحنه تئاتر رفت و بعد از مدتی به عباس جوانمرد، معرفی و به صورت کاملاً حرفه‌ای بازیگر تئاتر شد.

وی فارغ‌التحصیل بازیگری دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران بود

و فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۴۲ با بازیگری تئاتر آغاز کرد، ۵ سال بعد یعنی در سال ۱۳۴۷ وارد حرفهٔ دوبلوری شد.

فعالیت های حرفه ای خسرو شکیبایی

فعایت های حرفه ای خسرو شکیبایی در چهار شاخه کلی تاتر ، سینما ، تلوزیون و دوبله (صداپیشگی ) دسته بندی میشوند

با ما همراه باشیدتا به این چهار دسته کلی نظری اجمال داشه باشیم .

 تئاتر ها خسرو شکیبایی

در ۱۹ سالگی برای اولین بار روی صحنه تئاتر رفت و بعد از مدتی به عباس جوانمرد، معرفی و به صورت کاملاً حرفه‌ای بازیگر تئاتر شد.

از جمله نمایش‌هایی که وی در آن‌ها ایفای نقش نموده‌است، می‌توان به سنگ و سرنا، همه پسران من، شب بیست و یکم و بیا تا گل برافشانیم اشاره کرد.

او چندین نمایش تلویزیونی مانند فیزیکدان‌ها و هنگامه شیرین وصال را هم در کارنامه دارد.

فعالیتها سینمایی خسرو شکیبایی

شکیبایی نخستین بار در سال ۱۳۵۳ در فیلم کوتاه و ۱۶ میلی‌متری «کتیبه» به کارگردانی فریبرز صالح مقابل دوربین رفت.

در سال ۱۳۶۱ در حالی که مشغول بازی در نمایش «شب بیست و یکم» بود، مورد توجه مسعود کیمیایی قرار گرفت

و با بازی در نقش کوتاهی در فیلم خط قرمز (مسعود کیمیایی، ۱۳۶۱) به سینما آمد و تا سال ۱۳۶۸ نقش آفرینی‌هایی کرد.

از جمله در فیلم‌های دزد و نویسنده، ترن و رابطه خوب ظاهر شد.

اما پس از بازی در فیلم هامون (داریوش مهرجویی-۱۳۶۸) بود که نام خسرو شکیبایی بر سر زبان‌ها افتاد.

او برای بازیش در همین فیلم از «هشتمین جشنواره فیلم فجر»، سیمرغ بلورین دریافت کرد و تحسین منتقدان و مردم را برانگیخت.

او برای بازی در فیلم کیمیا (احمد رضا درویش، ۱۳۷۳) بار دیگر برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول از سیزدهمین جشنواره فیلم فجر شد.

او سومین سیمرغ خود را هم را برای بازی در نقش عادل مشرقی فیلم سالاد فصل (فریدون جیرانی) گرفت.

از آخرین افتخارات شکیبایی هم دیپلم افتخار برای فیلم اتوبوس شب (کیومرث پوراحمد) بود.

شکیبایی آخرین جایزه‌اش را از ششمین جشن ماهنامه «دنیای تصویر» برای بازی در فیلم «کاغذ بی خط» دریافت کرد.

پس از گذشت نزدیک به ۲۲ سال از اولین حضورش در فیلم کیمیایی، در فیلم حکم (۱۳۸۳) باری دیگر در فیلم وی در کنار عزت‌الله انتظامی ایفای نقش کرد.

در ۹ تیرماه ۱۳۸۷ در دومین جشن منتقدان سینمایی، جایزه یکی از برترین بازیگران سی سال سینمای پس از انقلاب را گرفت.

او همچنین در بیست و ششمین دوره جشنواره فیلم فجر، بازیگر و گوینده تیزر جشنواره بود.

فعالیت های تلوزیونی خسرو شکیبایی

شکیبایی در سال ۱۳۵۴، یعنی یک سال بعد از اولین حضور خود در فیلم کوتاه «کتیبه»، به دعوت محمدرضا اصلانی در سریال «سمک عیار» ایفای نقش کرد

و پس از آن در سریال‌هایی چون لحظه، کوچک جنگلی، مدرس، روزی روزگاری، خانه سبز، کاکتوس، آواز مه، تفنگ سر پر و در کنار هم به ایفای نقش پرداخت.

شکیبایی در چند فیلم تلویزیونی هم حضور یافت.

آخرین نقش‌آفرینی این هنرمند در فیلم تلویزیونی پیوند (سعید عالم‌زاده) و آخرین نمایش فیلمش، آشیانه‌ای برای زندگی (حمید طالقانی) بود که به مناسبت روز پدر از تلویزیون پخش شد.

فعالیتهاخسروشکیبایی در زمینه دوبله و صداپیشگی

شکیبایی ۵ سال پس از ورود به تئاتر، یعنی در سال ۱۳۴۷ وارد حرفهٔ دوبلوری شد

و مدت کوتاهی نیز در زمینه دوبله به فعالیت پرداخت.

شاخص‌ترین اثر سینمایی که خسرو شکیبایی در آن صحبت کرد فیلم شعله بود که در آن به جای پیرمرد مسلمان ده ایفای صدا نمود.

او علاوه بر هنرنمایی در نقش آفرینی سینما و تئاتر و تلویزیون، برخی از سروده‌های فروغ فرخزاد، سهراب سپهری، سید علی صالحی و محمدرضا عبدالملکیان را به صورت دکلمه اجرا کرده بود.

هامون،تحسین شده ترین فیلم خسرو شکیبایی 

به ندرت پیش آمده ایفای یک نقش خاص، اینچنین سرنوشت یک بازیگر را تغییر دهد و تا پیش از «هامون»، چنین اتفاقی به این شکل و شمایل فقط برای بهروز وثوقی با فیلم «قیصر» رخ داده بود.

«هامون» از هر منظر، اتفاق تازه ای بود. تصویری باورپذیر و پر حس و حال از روشنفکری که در میان انبوهی از تناقض ها گرفتار شده؛آن هم در شرایطی ه هنوز روشنفکرستیزی روحیه ای عمومی به شمار می آمد؛ از این فرصت های تاریخ کمیاب که شکیبایی قدرش را دانست.

به راستی حمدی هامون و شکیبایی را چگونه می شود از یکدیگر تفکیک کرد؟ نقشی که با شناخت و احاطه کامل نوشته شده بود و شکیبایی نیز در اجرا یکی از بهترین بازی های تاریخ سینمای ایران را ارائه کرد. انبوهی از جزییات به یاد ماندنی «هامون» که برخی از آنها در دیدارهای چندم از فیلم به نظر می آیند، مدیون حضور شکیبایی اند.

«هامون» گویا محبوب ترین فیلم سینمای پس از انقلاب، میان سینمادوستان است ولی خیلی ها هم هستند که با وجود آنکه فیلم را چندان دوست ندارند، در برابر بازی شکیبایی کلاه احترام از سر بر می دارند. سیمرغ بلورین جشنواره فجر، شاید کمترین جایزه ای بود که می شد به چنین نقش آفرینی ای داد.

جوایز ، تقدیر ها ، انتخاب‌ های خسرو شکیبایی

جشنواره فیلم فجر

  1. برنده سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر:
  2. بهترین بازیگر نقش اول مرد (هامون)، دوره ۸ (مسابقه سینمای ایران) – سال ۱۳۶۸
  3. بهترین بازیگر نقش اول مرد (کیمیا)، دوره ۱۳ (مسابقه سینمای ایران) – سال ۱۳۷۳
  4. بهترین بازیگر نقش مکمل مرد (سالاد فصل)، دوره ۲۳ (مسابقه سینمای ایران) – سال ۱۳۸۳
  5. دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول مرد (اتوبوس شب)، دوره ۲۵ (مسابقه سینمای ایران) – سال ۱۳۸۵
  6. نامزد سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر:
  7. بهترین بازیگر نقش اول مرد (یکبار برای همیشه)، دوره ۱۱ جشنواره فیلم فجر (مسابقه سینمای ایران) – سال ۱۳۷۱
  8. بهترین بازیگر نقش اول مرد (سایه به سایه)، دوره ۱۵ جشنواره فیلم فجر (مسابقه سینمای ایران) – سال ۱۳۷۵
  9. بهترین بازیگر نقش اول مرد (کاغذ بی خط)، دوره ۲۰ جشنواره فیلم فجر (مسابقه سینمای ایران) – سال ۱۳۸۰

مجله فیلم

  1. انتخاب به عنوان بازیگر ماندگارترین نقش تاریخ سینمای ایران برای بازی در نقش حمید هامون، شخصیت اصلی فیلم هامون (داریوش مهرجویی- ۱۳۶۹) – ۱۳۸۳
  2. لوح زرین بهترین بازیگر مرد وبگاه ایران اکتور (بهترین‌های سال):
  3. برنده لوح زرین بهترین بازیگر مرد (کاغذ بی خط)، دوره ۳ – سال ۱۳۸۲
  4. نامزد لوح زرین بهترین بازیگر مرد (سالاد فصل)، دوره ۶ – سال ۱۳۸۴
  5. نامزد لوح زرین بهترین بازیگر مرد (حکم)، دوره ۶ – سال ۱۳۸۴

جشن خانه سینما

  • نامزد دریافت جایزه بهترین بازیگر نقش اول مرد از اولین جشن سینمای ایران (ماهنامه گزارش فیلم – ۱۳۷۰)، برای بازی در فیلم «ابلیس»
    برنده آهوی بلورین مردم برای بهترین بازیگر نقش اول مرد از سومین جشن سینمای ایران (ماهنامه گزارش فیلم – ۱۳۷۲)، برای بازی در فیلم «یک بار برای همیشه»
  • نامزد دریافت آهوی بلورین برای بهترین بازیگر نقش مکمل مرد از سومین جشن سینمای ایران (ماهنامه گزارش فیلم – ۱۳۷۲)، برای بازی در فیلم «سارا»
  • کسب رتبه دوم نظر سنجی ماهنامه گزارش فیلم (۱۳۷۳)، برای انتخاب بهترین بازیگران سینمای ایران
    نامزد دریافت آهوی بلورین مردم برای بهترین بازیگر نقش اول مرد از ششمین جشن سینمای ایران (ماهنامه گزارش فیلم – ۱۳۷۵)، برای بازی در فیلم «کیمیا»
  • برنده آهوی بلورین بازیگر برگزیده سینمای دفاع مقدس از ششمین جشن سینمای ایران (ماهنامه گزارش فیلم – ۱۳۷۵)، برای بازی در فیلم «کیمیا»

جوایز خارجی خسرو شکیبایی

جایزه بهترین بازیگر نقش اول مرد جشنواره بین‌المللی فیلم پیونگ‌یانگ در فیلم خواهران غریب – سال ۱۹۹۸

مجموه آثار سینمای خسرو شکیبایی

۱۳۶۰ خط قرمز مسعود کیمیایی
۱۳۶۲ دادشاه حبیب کاووش
۱۳۶۳ صاعقه سید ضیاءالدین دری
۱۳۶۴ دزد و نویسنده کاظم معصومی
۱۳۶۵ رابطه پوران درخشنده
۱۳۶۶ شکار مجید جوان‌مرد
۱۳۶۶ ترن امیر قویدل
۱۳۶۸ هامون داریوش مهرجویی
۱۳۶۹ جستجو در جزیره مهدی صباغ زاده
۱۳۶۹ ابلیس احمدرضا درویش
۱۳۷۰ بانو داریوش مهرجویی
۱۳۷۱ یک بار برای همیشه سیروس الوند
۱۳۷۱ سارا داریوش مهرجویی
۱۳۷۱ پرواز را به خاطر بسپار حمید رخشانی
۱۳۷۲ بلوف ساموئل خاچیکیان
۱۳۷۳ کیمیا احمدرضا درویش
۱۳۷۳ پری داریوش مهرجویی
۱۳۷۳ درد مشترک یاسمین ملک نصر
۱۳۷۳ عاشقانه علیرضا داودنژاد
۱۳۷۴ سایه به سایه علی ژاکان
۱۳۷۵ سرزمین خورشید احمدرضا درویش
۱۳۷۶ زندگی اصغر هاشمی
۱۳۷۶ روانی داریوش فرهنگ
۱۳۷۶ میکس داریوش مهرجویی
۱۳۷۸ عشق شیشه‌ای رضا حیدرنژاد
۱۳۷۸ دختردایی گمشده داریوش مهرجویی
۱۳۷۹ دختری به‌نام تندر حمیدرضا آشتیانی‌پور
۱۳۸۰ مزاحم سیروس الوند
۱۳۸۰ لژیون سیدضیاءالدین دری
۱۳۸۰ کاغذ بی‌خط ناصر تقوایی
۱۳۸۰ اثیری محمدعلی سجادی
۱۳۸۲ صبحانه‌ای برای دو نفر مهدی صباغ‌زاده
۱۳۸۳ حکم مسعود کیمیایی
۱۳۸۳ ازدواج صورتی منوچهر مصیری
۱۳۸۳ سالاد فصل فریدون جیرانی
۱۳۸۴ چه کسی امیر را کشت؟ مهدی کرم‌پور
۱۳۸۴ عروسک فرنگی فرهاد صبا
۱۳۸۴ پیشنهاد ۵۰ میلیونی مهدی صباغ‌زاده
۱۳۸۴ ستاره‌ها ۳: ستاره بود فریدون جیرانی
۱۳۸۵ اتوبوس شب کیومرث پوراحمد
۱۳۸۵ رئیس مسعود کیمیایی
۱۳۸۶ شب رسول صدر عاملی
۱۳۸۶ حیران شالیزه عارف‌پور
۱۳۸۶ دایناسور پرویز شیخ‌طادی
۱۳۸۷ دل شکسته علی روئین‌تن

مجموعه آثار تلوزیونی خسرو شکیبایی

سال نام مجموعه کارگردان
۱۳۵۲-۱۳۵۳ گذر خلیل ده‌مرده محمود استادمحمد
۱۳۵۳-۱۳۵۴ سمک عیار
محمدرضا اصلانی
۱۳۵۴ تله‌تئاتر‌ «با خشم به گذشته بنگر» حسن پرورش
۱۳۵۶ لحظه محمد صالح علا
۱۳۶۶ مدرس هوشنگ توکلی
۱۳۶۷ کوچک جنگلی ناصر تقوایی (نیمه‌تمام)، بهروز افخمی
۱۳۶۸ روزی روزگاری امرالله احمدجو
۱۳۷۲ حماسه ایثار کاظم بلوچی
۱۳۷۲ تله‌تئاتر «فیزیکدان‌ها» رضا کرم‌رضایی
۱۳۷۲ میثاق خون حسین مختاری
۱۳۷۴ بوی گل‌های وحشی حسین‌علی لیالستانی
۱۳۷۴ حمله‌دار جعفر سیمایی
۱۳۷۴ زندگی محمدرضا اعلامی
۱۳۷۵ خانه سبز بیژن بیرنگ، مسعود رسام
۱۳۷۶ سرزمین سبز بیژن بیرنگ، مسعود رسام
۱۳۷۷ کاکتوس محمدرضا هنرمند
۱۳۷۸-۱۳۷۹ تفنگ سرپر امرالله احمدجو
۱۳۸۱ آواز مه حسین‌علی لیالستانی
۱۳۸۱ در کنار هم فتحعلی اویسی
۱۳۸۱ باران عشق احمد امینی، فریدون حسن‌پور
۱۳۸۱-۱۳۸۶ شیخ بهایی شهرام اسدی

آلبوم های موسیقی با دکلمه خسرو شکیبای

سال نام آلبوم سروده‌های ژانر
۱۳۷۳ نامه‌ها سید علی صالحی دکلمه
۱۳۷۴ مهربانی محمدرضا عبدالملکیان دکلمه
۱۳۷۴ صدای پای آب سهراپ سپهری دکلمه
۱۳۷۵ نشانی‌ها سیدعلی صالحی دکلمه
۱۳۸۲ آلبوم سهراب سهراب سپهری دکلمه
۱۳۸۲ پری‌خوانی فروغ فرخزاد دکلمه
حجم سبز سهراب سپهری دکلمه
۱۳۹۱ ۴۰ حکایت از گلستان سعدی گلستان سعدی دکلمه